در تاریخ تحولات علم تربیتی، پرسش از چیستی و روش‌شناسی علم یا نظریه‌ی تربیتی متضمن پرسش‌های فرعی متعددی درباره‌ی چیستی و انواع علم، چیستی موضوع علم تربیتی، نسبت میان علم تربیتی با دیگر علوم، روش‌شناسی پژوهش تربیتی و … بوده است. از آنجا که چنین پرسش‌هایی دارای ماهیتی فلسفی هستند، بسترهای فکری-فلسفیِ متفاوت در مواجهه با آنها باعث شکل‌گیری، رشد و توسعه‌ی دیدگاه‌های متنوعی درباره‌ی علم تربیتی شده‌اند. کتاب حاضر، نخستین جلد از یک مجموعه‌ی دو جلدی است که به دنبال بازتعریف و بازسازیِ تصویری از چیستی علم تربیتی اسلامی با تکیه بر دیدگاه‌ها و ظرفیّت‌های فلسفه‌ی اسلامی است. این کتاب که حاصل بررسی و بازخوانیِ گسترده‌ی آثار حکمت اسلامی است، به توضیح و تبیین آن دسته از دیدگاه‌ها درباره‌ی هستی، انسان و ابعاد وجودی وی، علم و ادراک، تقسیمات علوم، اعتبارسنجی در معرفت و هویت علم دینی پرداخته که مقدّمات فلسفی مورد نیاز برای پاسخی تفصیلی به چیستی و روش‌شناسی علم تربیت اسلامی را فراهم می‌نمایند.