برای مشاهده نتایج کلید Enter و برای خروج کلید Esc را بفشارید.

سفر به شوشتر، شهر آسیاب های آبی

اگر اهل سفر در نیمه دوم سال هستید، شوشتر یکی از جاهایی است که زمستان‌های معتدلی دارد و مناسب گردشگری در این هوا. ما باسلامی‌ها در شوشتر یک آشنای خوب داریم که چند ماه پیش به جمع غرفه‌دارهای باسلام پیوست: خانم عاطفه خبازیان، صاحب غرفه آنالما.

در سفری که چند وقت پیش به شوشتر داشتیم، سری هم به کاروانسرای افضل زدیم. خانم خبازیان که خودش هم جزء هنرمندان شوشتر است، در این کاروان‌سرا کار می‌کند و با ترکیب هنر شماره‌دوزی و برش چوب، زیورآلات دست‌ساز بسیار خاص و زیبا تولید می‌کند. در ادامه، با مشورت‌هایی که با خانم خبازبان داشتیم، می‌خواهیم شوشتر را بهتر به شما معرفی کنیم. اگر هم به شوشتر رفتید، می‌توانید در کاروانسرای افضل به کارگاه او سر بزنید.

شوشتر کجاست؟

شوشتر یکی از شهرهای باستانی ایران است که در شمال استان خوزستان و دامنه‌های رشته کوه‌های زاگرس واقع شده است. شوشتر به خاطر قدمت تاریخی، مهندسی آسیاب های آبی حیرت‌انگیز و بناهای قدیمی و زیبایش در ایران معروف است. سازه‌های آبی هیدرولیک شوشتر در دوران ساسانیان ساخته شده و همچنان کار می‌کند. کل این شهر به خاطر قدمت باستانی‌اش در یونسکو ثبت جهانی شده است.

کلمه «شوشتر» به معنای زیباتر و بهتر است. گویا نام‌گذاری این شهر به «شوشتر» به این خاطر است که شهر تاریخی شوش در حال ویرانی بوده و به دستور حاکمان وقت ساسانی، شهر دیگری در نزدیکی آن ساخته شده که «زیباتر» و «شوش‌تر» باشد. البته شاید برایتان جالب باشد که طبق دیدگاه عده‌ای از تاریخ‌دانان، تابوت دانیال نبی، ابتدا در شوشتر کشف شده و سپس به شوش منتقل شده است.

مردم شوشتر، با گویش اختصاصی خودشان یعنی لهجه شوشتری صحبت می‌کنند که بین لری و لهجه جنوبی است.

راه‌های رسیدن به شوشتر

از مسیرها و روش‌های زیر می‌توانید خودتان را به شوشتر برسانید:

  • هوایی: شوشتر فرودگاه ندارد ولی اگر می‌خواهید با هواپیما به شوشتر بروید باید ابتدا به اهواز یا دزفول بروید و از آن‌ها با تاکسی یا اتوبوس، خودتان را به شوشتر برسانید. از اهواز ۹۰ کیلومتر و از دزفول ۶۰ کیلومتر تا شوشتر راه دارید.
  • قطار: هر روز می‌توانید از شهرهای تهران و مشهد، با قطار به شوشتر بروید.
  • اتوبوس بین شهری: از تهران می‌توانید مستقیما با اتوبوس به شوشتر بروید.
  • ماشین شخصی: بستگی به اینکه از کدام سمت به شوشتر می‌آیید، باید از یکی از شهرهای اهواز، دزفول، شوش یا مسجد سلیمان به شوشتر بیایید.

مکان‌های دیدنی شوشتر

شوشتر یک شهر قدیمی و باستانی است و دیدنی‌های آن نیز اکثرا از جنس آثار باستانی‌اند. ولی این آثار با حال و هوای زندگی امروز هم جالب و هیجان‌انگیز‌ند. پل‌های باستانی، خانه‌های سنتی و ساختمان‌های قدیمی شوشتر همگی دیدنی‌اند. حتی کوچه‌ پس کوچه‌های قدیمی شوشتر که بسیار متراکم‌ و تودرتو هستند و دیوارهای بلند دارند، دیدنی‌اند. ولی چند مقصد خاص هست که اگر به شوشتر رفتید، به هیچ وجه از دست ندهید.

باسلام | Basalam - آبشارها و آسیاب های آبی شوشتر

آبشارها و سازه های آبی شوشتر

در مسیر رودخانه دست کند گرگر، آبشارهای و تونل‌هایی هست که در دوره هخامنشیان و ساسانیان ساخته شده و آب را به چند کانال و دالان هدایت می‌کند. داخل این دالان‌های آبی، آسیاب‌های آبی نصب شده بوده که با استفاده از جریان آب، گندم‌ها را آرد می‌کرده‌اند. این سیستم پیچیده و عجیب دوره ساسانی با عنوان «شاهکار نبوغ و خلاقیت» توسط سازمان یونسکو نامیده شده است. نظام آبی شوشتر به عنوان یکی از ابتکارات بسیار خلاقانه پیش از دوره انقلاب صنعتی شناخته می‌شود.

باسلام | Basalam - آبشارها و آسیاب های آبی شوشتر

نظام آبی تاریخی شوشتر شامل بخش‌های مختلفی است، از جمله مجموعه آبشارها و آسیاب‌های آبی، رودخانه دست کند گرگر، بند میزان، برج کلاه‌ فرنگی، بند برج عیار، بند ماهی‌بازان شوشتر، قلعه سلاسل، پل بند شادروان، کانال داریون، بند خاک، پل بند لشکر، بند شرابدار و پل شاه علی.

خانه مستوفی و موزه مردم‌شناسی شوشتر

خانه مستوفی که به پردیس مستوفی هم شناخته می‌شود، یک خانه زیبا با معماری دوره قاجاری است. خانه مستوفی در واقع مجموعه‌ای است از مسجد، حمام، پل و یک خانه تاریخی. طبقه هم‌کف این مجموعه در حال حاضر یک رستوران زیباست که میزهایی با نمای زیبا دارد و می‌توانید با تماشای منظره زیبایی از شوشتر، غذایتان را میل کنید. در زیرزمین خانه مستوفی نیز یک موزه کوچک برقرار است که در آنجا می‌توانید برخی از آثار هنری، تاریخی و صنایع دستی را ببینید.

باسلام | Basalam - سفر یاسرخسرو باسلام به خانه مستوفی شوشتر

در شوشتر، جاهای دیدنی دیگری هم هست مثل مسجد جامع، کاروانسرای افضل و کاروانسرای امین زاده، قلعه دوهزار ساله سلاسل، بازار سنتی شوشتر، پل شوشتر و خانه مرعشی شوشتر که مشرف به سازه های آبی شوشتر است.

غذاهای محلی شوشتر

برای غذا خوردن در شوشتر،‌ گزینه‌های متنوعی دارید؛ چون هم غذاهای محلی شوشتر متنوع‌اند، هر رستوران‌های سنتی خوبی هست که می‌توانید غذاهای محلی شوشتر را آنجا میل کنید. این‌ها بعضی از غذاهای محلی و معروف شوشتر هستند:

  • نان چرب که مخصوص مراسم عروسی است (برای علاقه‌مندان به غذاهایی با طعم شیرین)
  • آَش غُلغُل: برای صبحانه سرو می‌شود و غذای خوشمزه‌ای است.
  • قلیه به و انار
  • پلو شوشتری
  • خورش آلو
  • دیزی شوشتری
  • حمیص شوشتری که با توله (پنیرک) پخته می‌شود
  • قورمه سبزی شوشتری
  • ترشیجاتی مانند لگجی، موسیر و مخلوط

برای تجربه این غذاها می‌توانید به رستوران‌هایی مثل رستوران خانه مستوفی، دیزی سرای فیروزه، رستوران باغشا، سفره‌خانه سنتی لشکر، رستوران هتل جهانگردی شوشتر، رستوران شبستان یا رستوران پردیس سلمان بروید.

باسلام | Basalam - شوشتر خانه مستوفی

اقامتگاه‌های شوشتر

برای اقامت در شوشتر می‌توانید در هتل طبیب، هتل جهان‌گردی، هتل سنتی شوشتر، هتل فرهنگیان یا مهمان‌پذیر شوشتر اقامت کنید.

سوغات شوشتر چیست؟

از آنجایی که شوشتر فرهنگی بین فرهنگ لری و عربی جنوبی دارد، صنایع دستی و سوغات‌های آنجا نیز حالت ترکیبی دارد. مثلا هم می‌توانید پارچه بافی و ابریشم بافی ببینید، هم کپوبافی و جاجیم بافی و عبابافی و ملحفه و احرامی و سجاده. گلیم‌ سوزنی و کارتی باقی و چوقابافی (لباس مردانه محلی بختیاری) هم از رشته‌های صنایع دستی شوشتر است. کلا در شوشتر، صنایع دستی مرتبط با نساجی و بافندگی رونق زیادی دارد.

سنگ‌تراشی و حجاری هم در شوشتر پررنگ است و حتی بسیاری از خانه‌های تاریخی شوشتر، شیرسنگی دارند. در کنار آثار سنگی، تولید ابزارهای فلزی مثل داس، تیشه، قیچی، قندشکن و… در شوشتر مرسوم است.

باسلام | Basalam - سفر به شوشتر - کپوبافی با شاخه های نخل و کاموا

معرق با ساقه گندم هم جزء هنرهای مرسوم و پررنگ شوشتر است. در این هنر، ساقه‌های گندم را با ابزارهایی پهن می‌کنند، رنگ می‌کنند و روی سطوح مختلفی مثل چوب و نئوپان کنار هم قرار می‌گیرند و نقش‌های بدیعی را به وجود می‌آورند. در گذشته به جای ساقه گندم، از رشته‌های نیشکر و ذرت استفاده می‌شده ولی حالا در شوشتر با ساقه‌های گندم تولید می‌شود.

از خوراکی‌های شوشتر هم می‌شود به انواع ترشی‌های محلی مثل ترشی سیر، لگجی، بندری، موسیر و مخلوط اشاره کرد. لبنیات محلی شوشتر هم طرفداران زیادی دارد.

در پایان از خانم عاطفه خبازیان به خاطر همراهی با ما و راهنمایی‌هایی که درباره شوشتر کردند، تشکر می‌کنم. خانم خبازیان هم در کاروانسرای افضل شوشتر کار می‌کند و زیورآلات چوبی بسیار زیبایی تولید می‌کند. می‌توانید غرفه خانم خبازیان را ببینید و از تخفیف یلدایی این غرفه استفاده کنید:

غرفه آنالما در باسلام - خانم عاطفه خبازبان
مشاهده زیورآلات چوبی دست‌ساز در غرفه آنالما

سفرهای دیگر با یاسرو خسرو

باسلام | Basalam - قایق ها در ساحل قشم
سفر به قشم و لافت